Gümrük vergisi, DDP ve DAP: ABD ve İngiltere'ye gönderimde vergiyi kim öder?

DDP, DAP ve DDU ne demek?

Bu terimler, Uluslararası Ticaret Odası'nın (ICC) yayımladığı Incoterms teslim kurallarından gelir. Incoterms, satıcı ile alıcı arasında taşıma maliyetinin, riskin ve gümrük işlemlerinin kimde olduğunu belirler. Güncel sürüm Incoterms 2020'dir ve 11 kural içerir.

• DAP (Delivered at Place, belirlenen yerde teslim): Satıcı ürünü alıcının adresine kadar taşır. İthalat gümrüğü, gümrük vergisi ve ithalat vergileri alıcıya aittir.
• DDP (Delivered Duty Paid, vergileri ödenmiş teslim): Satıcı ürünü alıcının adresine kadar taşır ve ithalat gümrüğünü, gümrük vergisini ve ithalat vergilerini de üstlenir. Alıcı teslimde bir şey ödemez.
• DDU (Delivered Duty Unpaid): Eski bir terimdir. ICC, 2010 sürümünde DDU'yu kaldırdı; yerini büyük ölçüde DAP aldı. Kargo şirketlerinin ekranlarında hâlâ görülebilir; anlamı pratikte DAP'a yakındır.

Gümrük vergisi nasıl hesaplanır?

Temel formül basittir: gümrük kıymeti çarpı tarife oranı. Gümrük kıymeti çoğu durumda eşyanın satış bedelidir. Tarife oranı ise ürünün gümrük tarife kodundan (ABD'de HTS, İngiltere'de commodity code) okunur. Aynı ürün için kodu yanlış seçmek, yanlış vergi ödemek ve sonradan ceza riski demektir.

ABD'de bu genel orana, belirli ülkelere veya ürünlere uygulanan ek tarifeler eklenir. Ek tarifeler de kıymet üzerinden hesaplanır ve genel oranın üstüne biner. Bunlara gümrük işlem ücretleri eklenir. İngiltere'de ise gümrük vergisinin yanında ithalat KDV'si (VAT) vardır.

ABD'de 800 USD'lik vergisiz giriş imkânına ne oldu?

ABD uzun yıllar 800 USD ve altındaki gönderilere vergisiz giriş imkânı tanıyordu (de minimis, Section 321). Bu imkân artık yok:

• 2 Mayıs 2025: Çin ve Hong Kong menşeli eşya için askıya alındı.
• 29 Ağustos 2025: Bütün ülkeler için, posta dahil bütün taşıma yollarında askıya alındı.
• 24 Haziran 2026: CBP (ABD Gümrük ve Sınır Koruma) askıyı süresiz hâle getirdi ve yönetmeliğe yazdı.
• Gerçek kişiler arasındaki hediyeler ve yolcu eşyası için ayrı muafiyetler bu değişiklikten etkilenmedi; ticari satışlar bu muafiyetlerden yararlanamaz.

Türkiye menşeli ürüne Kasım 2026'da hangi ek vergi uygulanıyor?

2025'te uygulanan ülke bazlı ek tarifeler IEEPA adlı yasaya dayanıyordu. ABD Yüksek Mahkemesi Şubat 2026'da bu yasanın ek tarife yetkisi vermediğine hükmetti; bu vergiler kalktı ve yerine geçici bir küresel ek vergi geldi. O vergi de Temmuz 2026'da süresi dolunca sona erdi.

Kasım 2026 itibarıyla geçerli düzenleme, ABD Ticaret Temsilciliği'nin (USTR) 24 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren Section 301 ek tarifeleridir. 60 ekonomiye %10 veya %12,5 ek vergi uygulanıyor; Türkiye menşeli ürünler %12,5 grubunda. Bu vergi, ürünün genel tarife oranına ek olarak uygulanır. Section 232 kapsamındaki ürünler (çelik, alüminyum, bakır ve türevleri, otomobil ve parçaları gibi) ve kararın eklerinde sayılan ürünler bu ek vergiden muaftır.

Bu düzenlemeye karşı açılmış davalar var ve oranlar yeniden değişebilir. Gönderimden önce ürününüzün HTS kodunu, fasıl 99'daki ek vergi başlıklarını ve CBP'nin güncel duyurularını kontrol edin.

Gönderi ABD gümrüğünden nasıl geçer?

ABD'de beyanlar CBP'nin elektronik sistemi ACE üzerinden yapılır. Beyanın türü gönderinin değerine ve taşıma yoluna göre değişir.

• 2.500 USD ve altı: Genellikle basitleştirilmiş beyan (informal entry) yapılabilir. Kota, anti-damping veya başka kurum izni gerektiren ürünlerde resmî beyan gerekebilir.
• 2.500 USD üzeri: Resmî beyan (formal entry) ve gümrük teminatı (bond) gerekir.
• Ekspres kargo: DHL, FedEx, UPS gibi taşıyıcılar beyanı kendi gümrük birimleriyle yapar; vergiyi DDP'de göndericiden, DAP'ta alıcıdan tahsil eder ve buna kendi işlem ücretlerini ekler.
• Posta: CBP Temmuz 2026'da postaya yeni bir beyan süreci getirdi. Beyanı eşyanın sahibi veya alıcısı ya da onların yetkilendirdiği lisanslı gümrük müşaviri yapar; teminat gerekir ve vergi aylık olarak ödenir. CBP teslimde vergi tahsil etmez. Fasıl 99 ek vergilerine tabi eşyada resmî beyan istendiği için Türkiye menşeli ürünlerin postayla gönderimi Ekim 2026'dan itibaren daha karmaşık hâle gelmiş olabilir; taşıyıcınızla ve müşavirle teyit edin.
• İşlem ücreti (MPF), 1 Ekim 2026'dan itibaren: Resmî beyanda kıymetin %0,3464'ü, en az 34,58 USD, en çok 670,86 USD. Basitleştirilmiş elektronik beyanda beyan başına 2,77 USD. Posta gönderileri bu ücretten genellikle muaftır.
• Liman ücreti (HMF): Deniz yoluyla gelen ticari yükte kıymetin %0,125'i. Hava kargoda uygulanmaz.

İthalatçı (IOR) kim olur? Amazon FBA'da Amazon ithalatçı olur mu?

İthalatçı (Importer of Record, IOR), gümrük beyanından, verginin ödenmesinden ve kurallara uyumdan sorumlu kişidir. ABD'de IOR eşyanın sahibi veya alıcısı olabilir; ya da onların yetkilendirdiği lisanslı bir gümrük müşaviri (customs broker) beyanı yapar.

Amazon, FBA stoku için ithalatçı olmaz. Amazon'un yardım sayfalarına göre beyanda Amazon'u ithalatçı olarak gösteremezsiniz; Amazon yalnız "in care of FBA" ibaresiyle nihai alıcı (ultimate consignee) olarak yazılabilir. Kurallara uymayan sevkiyatlar reddedilebilir ya da iade edilebilir. İngiltere'deki FBA depoları için de GB EORI numarası ve UK VAT numarası ya da ithalatçı rolünü üstlenecek bir İngiltere ortağı isteniyor. Güncel şartı Seller Central'da kontrol edin.

• FBA'ya toplu sevkiyatta IOR genellikle satıcının kendisi (ABD şirketiyle ya da yabancı şirket olarak) veya bu hizmeti veren bir firmadır.
• Resmî beyan için gümrük teminatı (bond) gerekir: tek sevkiyatlık (single transaction) ya da bir yıl geçerli sürekli (continuous) teminat. Düzenli sevkiyat yapanlar için sürekli teminat genelde daha pratiktir.
• Menşe işareti: ABD'ye giren yabancı menşeli ürünün veya ambalajının üzerinde, son alıcının görebileceği şekilde menşe ülkesi yazmalıdır (ör. "Made in Türkiye"). İşaretsiz ürün gümrükte bekletilebilir ya da ek işlem gerektirebilir.

B2C satışta neden DDP tercih ediliyor?

Bireysel müşteriye satışta DAP, vergiyi müşteriye bırakır. Müşteri bunu çoğu zaman teslim anında, taşıyıcının gönderdiği bir ödeme talebiyle öğrenir. Ödemeyi reddeden müşterinin paketi geri döner; taşıma ücreti boşa gider, satış iadeye ve olumsuz değerlendirmeye dönebilir. Amazon'da bu, sipariş kusur oranını ve hesap sağlığını etkileyebilir.

Bu yüzden pazaryerleri ve taşıyıcılar B2C gönderimde DDP'yi öne çıkarıyor. Örneğin Etsy, ABD'ye gönderimde vergilerin baştan fiyata dahil edildiği DDP'yi beklenen yöntem yaptı. DDP'de vergiyi siz ödediğiniz için, bu tutarın satış fiyatınızda ve kâr hesabınızda yer alması gerekir.

Örnek hesap: 29,99 USD'lik bir havlu ABD'ye girerken ne öder?

Aşağıdaki hesap yalnız örnektir. Ürün Türkiye menşeli pamuklu havludur. HTS 6302.60.00'da (pamuklu havlu kumaştan banyo ve mutfak havluları) genel oran %9,1'dir; Türkiye bu kodda tercihli oran alan ülkeler arasında değildir. Section 301 ek vergisi %12,5 alındı. Oranlar Kasım 2026 itibarıyladır; ürününüzün kodu ve ek listelerdeki muafiyetler farklı olabilir.

• A senaryosunda gümrük kıymeti, müşteriye satış bedeli olarak alındı ve kargo ücretinin faturada ayrı gösterildiği varsayıldı.
• B senaryosunda ABD'li bir alıcıya satış olmadığı için kıymet, ihracat faturasındaki birim bedel (10 USD) olarak varsayıldı. FBA sevkiyatında kıymetin nasıl belirleneceğini gümrük müşavirinizle netleştirin.
• Aynı ürün tek tek paketle gönderildiğinde adet başına vergi ve ücret, toplu sevkiyata göre belirgin şekilde yüksektir; çünkü vergi daha yüksek bir kıymet üzerinden alınır ve sabit ücretler tek pakete biner.
• Komisyon, FBA ücreti ve reklamla birlikte birim kârı görmek için pazaryeri ücret karşılaştırması rehberimize bakabilirsiniz.

İngiltere'de £135 kuralı nasıl işler?

İngiltere'de vergi, gönderinin değerine göre farklı noktada alınır. Sınır, gönderinin toplam değeri £135'tir (ayrıca gösterilen taşıma ve sigorta hariç).

• £135 ve altı, doğrudan satış: KDV (VAT) sınırda değil satış anında alınır. Kendi sitenizden satıyorsanız KDV'yi siz tahsil edip HMRC'ye ödersiniz.
• £135 ve altı, pazaryeri üzerinden satış: KDV'yi Amazon gibi pazaryeri tahsil eder ve öder. Alıcı geçerli bir UK VAT numarası veren bir işletmeyse KDV'yi alıcı beyan eder.
• £135 üzeri: Normal ithalat kuralları uygulanır; ithalat KDV'si ve gümrük vergisi sınırda doğar.
• Stok zaten İngiltere'deyse (ör. FBA UK) ve yurt dışında yerleşik satıcı pazaryerinden satıyorsa, satış KDV'sinden değeri ne olursa olsun pazaryeri sorumludur. Ancak stoğun ilk ithalatındaki ithalat KDV'si ve gümrük vergisi satıcıya aittir.
• Değişiklik: Hükümet, £135 ve altındaki gönderilerde bugün uygulanan gümrük vergisi muafiyetini kaldırma kararı aldı; takvim Ekim 2028 olarak açıklandı. KDV kuralları bundan ayrıdır.

İngiltere'ye toplu ithalatta vergi ve Türkiye menşe avantajı

İngiltere'nin gümrük tarifesi UK Global Tariff'tir ve ürün bazında UK Trade Tariff aracından okunur. Aynı havlu örneğinde (6302 60 00), Kasım 2026 itibarıyla üçüncü ülkelere %12 gümrük vergisi uygulanırken Türkiye menşeli ürüne Türkiye–İngiltere Ticaret Anlaşması kapsamında %0 tercihli oran uygulanıyor. İthalat KDV'si %20'dir.

Tercihli oranı kullanmak için ürünün anlaşmanın menşe kurallarını karşılaması ve ihracatçının fatura veya başka bir ticari belge üzerinde menşe beyanı vermesi gerekir. İthalatçı bu kanıta sahip olduğunu beyan eder; beyan İngiltere'ye ithalatta 24 ay geçerlidir. Menşe beyanını hangi koşulda kimin düzenleyebileceğini Türkiye'deki gümrük müşavirinizle teyit edin. Ürün başka ülkeden gelip Türkiye'de yalnız paketlendiyse Türkiye menşeli sayılmayabilir.

• EORI: İngiltere'ye eşya getiren işletmeler genelde bir GB EORI numarasıyla işlem yapar. İngiltere'de yerleşik olmayan işletme her durumda başvuramaz; bu durumda gümrük işlemleri için bir temsilci atanır ve EORI'yi temsilci alır.
• KDV kaydı: İngiltere'de stok tutan yurt dışındaki satıcının KDV kaydı ve beyan yükümlülükleri için İngiltere KDV sayfamıza bakın.

Türkiye çıkışında ETGB ve KDV iadesi

Türkiye'den posta veya hızlı kargoyla yapılan satış amaçlı küçük gönderiler, Elektronik Ticaret Gümrük Beyannamesi (ETGB) ile ihraç edilebilir. Beyanı, gönderici ve alıcı adına yetkili hızlı kargo operatörü yapar. Bu yol, uygulamada mikro ihracat olarak anılır ve tam gümrük beyannamesine göre maliyeti düşürür.

• Sınırlar: Ticaret Bakanlığı'nın 3 Ocak 2026 tarihli tebliğiyle gönderi başına 600 kg brüt ağırlık ve 30.000 avro değer (önceki sınır 300 kg ve 15.000 avro). Bu sınırların üzerindeki ya da toplu sevkiyatlar normal gümrük beyannamesiyle çıkar.
• KDV iadesi: İhracat teslimi KDV'den istisnadır. Kapanmış ETGB'ler, İnternet Vergi Dairesi'ndeki KDV iade listelerinde belge olarak kullanılabilir. Bazı muafiyet kodlarıyla verilen ETGB'ler iadede kullanılamaz; kargo firmanızın beyanı hangi kodla verdiğini kontrol edin ve iadeyi mali müşavirinizle planlayın.
• Belge düzeni: Faturadaki ürün tanımı, tarife kodu ve değer; ETGB'deki bilgilerle ve varış ülkesindeki beyanla tutarlı olmalıdır. Tutarsızlık hem iade hem varış gümrüğü için sorun yaratır.
• E-ihracat destek başvurularında hangi belgelerin istendiğini ayrı rehberimizde anlattık.

Gönderimden önce kontrol listesi

Bu rehber genel bilgi verir; gümrük, vergi veya hukuk danışmanlığı değildir. Tarife oranları ve kurallar sık değişir. Kesin sınıflandırma, kıymet ve beyan kararları için lisanslı bir gümrük müşavirine (ABD'de licensed customs broker) danışın.

• Ürünün ABD HTS ve İngiltere tarife kodunu belirlediniz mi? Genel oranı ve ek vergileri gönderim tarihinde kontrol ettiniz mi?
• Gönderiler DDP mi DAP mı gidecek? DDP ise vergi ve işlem ücretleri fiyatınıza dahil mi?
• FBA sevkiyatında ithalatçı (IOR) kim, teminat (bond) hazır mı? Amazon'u ithalatçı olarak yazmadığınızdan emin misiniz?
• Ürünün veya ambalajın üzerinde menşe ülkesi yazıyor mu?
• İngiltere'ye toplu ithalatta EORI, KDV kaydı ve Türkiye menşe beyanı hazır mı?
• Türkiye çıkışında ETGB mi, normal beyanname mi kullanılacak? KDV iadesi için belge düzeni tamam mı?