Amazon'da fikri mülkiyet şikâyeti: marka, telif ve patent bildirimlerine nasıl yaklaşılır?

Marka, telif, patent ve tasarım neyi korur?

USPTO'nun tanımlarına göre marka (trademark) bir malın veya hizmetin kaynağını gösteren işarettir; telif (copyright) somut bir ortamda ifade edilmiş özgün eserleri korur; patent ise buluşları korur. Amazon'daki şikâyetler genellikle şu biçimlerde ortaya çıkar:

Şikâyet nereden geliyor?

Brand Registry'ye kayıtlı marka sahipleri ihlal bildirimlerini Report a Violation aracından gönderir. Amazon, Brand Registry'si olmayan hak sahipleri için de telif, marka ve patent ihlallerini bildirebilecekleri kamuya açık bir form sunuyor. Bu nedenle şikâyet eden taraf her zaman tescilli bir Amazon markası olmayabilir.

Bildirimde şikâyet türü ve ilgili ASIN yer alır. Yanıt vermeden önce bildirimi tam okuyun: hangi hakkın ihlal edildiğinin iddia edildiği, izlenecek yolu belirler.

Şikâyet gelince hangi seçenekleriniz var?

Amazon'un forumdaki açıklamasına göre satıcının üç yolu vardır: hak sahibinden şikâyeti geri çekmesini istemek, ihlali kabul edip bir eylem planı (POA) sunmak veya şikâyetin geçersiz olduğunu belgelerle göstermek. Hangisinin uygun olduğu, şikâyetin haklı olup olmadığına bağlıdır.

Geri çekme (retraction) nasıl işler?

Geri çekme, şikâyeti yapan hak sahibinin şikâyetinden vazgeçtiğini Amazon'a bildirmesidir. Amazon'un forumdaki açıklamasına göre hak sahibi şikâyeti geri çekerse ihlal kaydı kaldırılır ve listeleme yeniden etkinleştirilebilir.

Geri çekme hak sahibinin kendi işlemidir; satıcının kendi adına hazırladığı bir yazı veya ekran görüntüsü bunun yerine geçmez. Talep ederken şikâyet numarasını ve ASIN'i açıkça belirtin; hak sahibine yanlış bilgi vermeyin, baskı veya tehdit içeren bir dil kullanmayın.

Uzlaşma, ödeme veya lisans gibi konular hukuki niteliktedir ve avukatla değerlendirilmelidir. Geri çekme yalnız o şikâyeti ilgilendirir; hesapta başka açık bildirimler varsa onlar ayrıca çözülmelidir.

Telif şikâyetinde karşı bildirim nedir?

Karşı bildirim (counter-notice), ABD telif hukukunda (17 U.S.C. §512(g)) içeriği yanlışlıkla veya hatalı tanımlama sonucu kaldırıldığını düşünen kişiye tanınan yoldur. Yalnız telif şikâyetleri için geçerlidir; marka veya patent şikâyetlerinde kullanılmaz. Yasaya göre karşı bildirimde şunlar bulunur:

• Fiziksel veya elektronik imza.
• Kaldırılan materyalin ve kaldırılmadan önce bulunduğu yerin tanımı.
• Materyalin hata veya yanlış tanımlama sonucu kaldırıldığına dair iyi niyetle verilmiş, yalan beyanın yaptırımı altında bir beyan.
• Ad, adres ve telefon numarası.
• İlgili ABD federal mahkemesinin yetkisini kabul ettiğinize dair beyan (ABD dışındaysanız yasa ayrı bir yetki düzenlemesi öngörür) ve şikâyetçinin tebligatını kabul edeceğiniz.

Karşı bildirim göndermenin sonuçları nelerdir?

Yasaya göre hizmet sağlayıcı, şikâyetçi dava açtığını bildirmezse materyali karşı bildirimden sonra en az 10, en fazla 14 iş günü içinde geri koyabilir. Bu bir yasal çerçevedir; Amazon'un kendi uygulama ayrıntıları ve karşı bildirimin gönderileceği adres bildirimde ve Seller Central'da yer alır, göndermeden önce oradan kontrol edin.

Karşı bildirim yalan beyanın yaptırımı altında verilir ve bir ABD mahkemesinin yetkisini kabul etmeyi içerir. Şikâyetçi dava açmayı seçebilir. Bu nedenle karşı bildirimi yalnız gerçekten haklı olduğunuzdan eminseniz ve tercihen bir avukatla değerlendirdikten sonra gönderin.

Patent şikâyetinde APEX nedir?

APEX (Amazon Patent Evaluation Express), Amazon'un ABD utility patent uyuşmazlıkları için sunduğu bir değerlendirme yoludur. Amazon'un Brand Registry sayfasına göre:

• Değerlendirmeyi tarafsız bir üçüncü taraf değerlendirici yapar ve yalnız ABD utility patent ihlaline bakar; tasarım patentleri bu yolun kapsamında değildir.
• Değerlendirmeye katılmak için iki tarafın da değerlendiriciye 5.000 USD depozito yatırması gerekir.
• Kazanan taraf kendi depozitosunu geri alır.
• İhlal bulunursa Amazon ilgili ürünleri kaldırır; Amazon değerlendiricinin kararına uyar.

APEX'e katılıp katılmamaya nasıl karar verilir?

APEX'e katılmak bir maliyet ve zaman kararıdır: depozito, patent analizi için gereken uzman desteği ve sürecin ürününüz için önemi birlikte düşünülmelidir. Bildirimde belirtilen süreleri ve katılmamanın sonucunu dikkatle okuyun; süre kaçırılırsa seçenekler daralabilir.

APEX bir Amazon içi süreçtir. Kararın Amazon dışındaki haklarınıza etkisini ve patentin geçerliliğine ilişkin soruları bir patent avukatıyla değerlendirin.

IP şikâyeti hesabı nasıl etkiler, kaç şikâyette hesap kapanır?

Amazon'un forumdaki açıklamasına göre yanıtsız bırakılan veya geçersiz belgeyle yanıtlanan IP şikâyetleri listelemenin kaldırılmasına, Account Health Rating'in düşmesine, Buy Box uygunluğunun azalmasına ve yeni listeleme kısıtlarına yol açabilir; çözülmemiş birden fazla IP ihlali ağır durumlarda hesabın askıya alınmasıyla sonuçlanabilir.

Kaç şikâyetin hesabın kapatılmasına yol açtığına dair Amazon'un yayımladığı bir sayı yok. Sonuç; şikâyetlerin türüne, sıklığına, tekrar edip etmediğine ve nasıl yanıtlandığına bağlıdır. Bu yüzden her şikâyeti ayrı ayrı ve zamanında ele almak gerekir.

Neler yapılmamalı?

• Sahte yetki yazısı, lisans, fatura veya tescil belgesi sunmak ya da gerçek bir belgeyi değiştirmek. Bu, bir IP dosyasını hileli faaliyet dosyasına dönüştürür.
• Haklı olmadığınızı bildiğiniz hâlde karşı bildirim göndermek.
• Kaldırılan ürünü yeni bir ürün sayfası açarak yeniden satışa sunmak; bu şikâyeti çözmez, aynı ihlali tekrarlamak anlamına gelir.
• Hak sahibine baskı yapmak, tehdit etmek veya yanıltıcı bilgi vermek.
• Rakibe karşı dayanaksız ihlal bildirimi göndermek; Amazon bildirimlerin doğru olmasını bekler.
• Bildirimi görmezden gelmek veya süresi geçtikten sonra yanıt vermek.

Kendi markanızı nasıl korursunuz?

IP şikâyetlerinin önemli bir kısmı önlenebilir: başlıkta ve anahtar kelimelerde başka markaların adını kullanmamak, görsel ve metinleri kendiniz üretmek, patentli olabilecek ürünlerde satıştan önce araştırma yaptırmak.

Kendi markanız varsa Brand Registry, ürün sayfanızı ve markanızı korumak için ihlal bildirme araçlarına erişim sağlar. Amazon'a göre Brand Registry için markanın, Amazon mağazası olan ülkenin resmî marka ofisinde tescilli veya başvurusunun beklemede olması gerekir. Amazon'un IP Accelerator programı, denetlediği hukuk bürolarıyla marka başvurusu yapmayı ve başvuru beklemedeyken Brand Registry'ye kaydolmayı sağlar; ücret büroya ödenir.